TEME
Supernovatravel2016
Filiptravel2016Baner468x60

Retro - Skijanje u ritmu carlstona

oldskis

Iako nam iz današnje perspektive Elan i Yassa djeluju i više nego retro - mi odlazimo još dalje, i to u 1930-e godine. Skije su bile drvene, na skijalištu se nosila kravata, a prva domaća skijaška skakaonica otvorena je u Mrkoplju. Retro na n-tu!

Imam jednu ružnu i jednu lepu retro vest. Tridesetih godina Kraljevina Jugoslavija se nalazila, prema većini relevantnih statistika, od broja telefonskih priključaka do industrijske proizvodnje, na samom dnu evropske lestvice, tik iznad Albanije.

Lepa vest je da su se paralelno ipak nazirali sramežljivi tragovi ugodnije svakodnevice i optimizma. Ulicama i stranicama štampe bujale su šarene duhovite reklame, maštalo se o putovanju na letovanje, otvorene su prve robne kuće, podsticala se upotreba kozmetike za ulepšavanje, domaćicama je savetovana upotreba tehnologije u kuhinji ... Tom nizu aktivnosti koje život čine kvalitetnijim i uzbudljivijim pridružilo se i skijanje.   

 

Skije za sve

Staro i mlado, gradjanin i seljak danas podjednako imaju volje za skijanje. Naročito je omladina s velikom ljubavlju prihvatila beli sport, pisao je 1933. godine komentator revije za promociju turizma "Jugoslovenski turista", čiju je prvu naslovnu stranu krasio upravo skijaš na snegu! I nije bio jedini, s obzirom da su mediji redovno pokazivali fasciniranje ubrzanim porastom popularnosti skijanja. Motivi odlaska na sneg su bili raznoliki. Tridesetih su bujala sokolska društva kroz koja je glorifikovana fizička aktivnost i telesna spremnost, što se odrazilo u organizovanju takmičarskih aktivnosti. Sljeme je u organizaciji HAŠK-a bilo redovno poprište skijaških utakmica, kako se to tada nazivalo, kroz koje se prvenstveno uglavnom takmičilo u nordijskim disciplinama.

Jednako moćan motivator je bila uloga koju je skijanje zauzelo u osmišljavanju idealnog lifestylea. Naime, status luksuza, koji treba da bude rutina dobrostojećim građanima, skijanje je dobilo zauzevši mesto uz sportove poput tenisa, kriketa, konjičkog sporta i golfa. Prosečan građanin tada verovatno nikada nije imao priliku da uživo vidi najmoderniji kombinezon i skije, ali je neku sliku mogao razvijati preko naslovnih strana "Svijeta", revije sadržajem najbliže ženama, koja je redovno prenosila poruke o zabavnoj zimskoj dokolici. Posledica -  pre nekoliko godina bilo je retko da su se žene posvetile tom zdravom sportu. Danas je međutim broj žena skijaša skoro isti tako i veliki kao i muškaraca, uočio je Ženski list.

Sama izrada skija bila je stolarski posao. Najviše su se cenile skije od američkog belog oraha obrađivane vrućim parama ne bi li dobile na elastičnosti. Proces se zaključivao presvlačenjem dna skije vrućim voskom zbog dže trajnosti i čvrstoće.  Za hodanje po snegu bez skija mogla je poslužiti Bata obuća sa obećanjem da će vas kada sneg veje sačuvat zime i prehlade jedino naše cipele za sneg.

Ko je držao do sebe, na skijalištu nije odstupao od kodeksa gospodskog odevanja, pa na većini fotografija gledamo skijaše u vunenom prsluku ispod kojeg proviruju bela košulja i kravata! Ni žene nisu imale razloga za strah, s obzirom da su proizvođači kozmetike brzo uočili novo tržište. Uz prizore sretnih skijaša, Nivea je poručila da njena krema čini kožno tkivo glatkim i otpornim protiv vetra i nevremena, dok je Cremé Simone zdrava, delotvorna i čini Vašu kožu elastičnom i daje joj mladalačku svežinu usprkos jakoj zimi.


Turizam

Ambiciozniji i inovativniji pojedinci shvatali su komercijalni potencijal hladnoće, snega i planinskih predela. Ljubitelji snega uočeni su među vizionarima kao novi izvor prihoda koji može preporoditi privredno zaostalo i opustelo selo. U hrvatskim okvirima isticana je uloga Gorskog kotara, za koji je već tada skovana i danas obilno korišćena laskava sintagma hrvatska Švica ili Švica u minijaturi. Popularnošću i ponudom prednjačile su Delnice, označene kao prvoklasno klimatsko oporavilište i središte zimsko-sportskog turističkog života, u skladu sa čime su redovno organizovane manifestacije takmičarskog skijanja, grupnog planinarenja, škole skijanja za decu i sl.

Za Gorski kotar su to bile godine relativno aktivne izgradnje planinarskih domova, prenoćišta i pravih hotela, među kojima se isticao delnički Tomislav, reklamiran kao moderno uređen hotel s lepim parkom i prvorazrednom kuhinjom. Sredinom tridesetih prvorazrednu atrakciju dobija Mrkopalj  - prvu domaću skijašku skakaonicu - čijem otvaranju je prema euforičnim izveštačima prisustvovalo čak 3.000 ljudi! Nažalost, Gorski kotar je bio samo periferija događanja vezanih uz razvoj zimskog turizma.

Prava akcija odvijala se u Sloveniji. Dođite bračo Srbi i Hrvati! Već leti ste osetili, kako je dobro kod nas. Ne manje gostoljubivo dočekaćemo i primićemo Vas i zimi, poručio je 1933. godine dr. Rudolf Marn, pretsednik Saveza za promet stranicima, najbolje ilustrujući ambicije slovenske turističke priče. Godine čarlstona bile su vreme najintenzivnijeg ulaganja u infrastrukturu, pri čemu je dovoljno navesti primer Bleda. Kao kraljevsko odmaralište u koje su dolazili međunarodni uglednici, Bled je u hrvatskim publikacijama predstavljan kao luksuzno mesto u kojem turiste dočekuju najsavremeniji hoteli, toplička kupatila i zabava.

Žeeznice su putnicima do Bleda nudile posebna sniženja, ali je putovanje od Sušaka preko Zagreba trajalo više od 12 sati! S obzirom na tadašnji kriterijum luksuza i savremenog, isplatilo se - uz staze i klizalište na prirodno zaleđenom jezeru dovoljno imućne skijaše čekala je slovenska, bečka i mađarska kuhinja te ugodno loženjem zagrijane sobe sa električnim svetlom i radiom! Večeri su pak provođene uz čitanje, igranje bridža i salonski ples uz živu muziku. Kako i doliči skijanju u ritmu čarlstona.


Izvor: planb.tportal.hr ;  Kristian Benić  ;  Decembar 2010.

Niko nije komentarisao ovu stranu.

Pošaljite svoj komentar


Kratka istorija skijanja

skiiststhelens2

Većina poznavalaca zimskih sportova kaže da se ne može odrediti tačan datum nastanka skijanja. Naime, ima onih koji tvrde da ovaj sport...

Istorija skijanja u Evropi

mathiaszdarsky

Norveški period skijanja u Evropi je bio sasvim kratak i na samom kraju 19. veka istisnuo ga je alpski period. Pristalice "norveškog...

Istorija skijanja u Srbiji

skijanjesrbist

Prvo organizovano smučanje u Srbiji javlja se u zimsko-planinskoj sekciji Srpskog planinarskog društva 1922 godine, i organizaciji SOKO 1923 godine.

Istorija skijanja u BIH

jahorinajednosed

Skijanje u Bosni i Hercegovini ima izuzetno dugu tradiciju. Sa vojskom Austrougarske 1878. godine u ove krajeve stigle su i prve skije....

Istorija skijanja u Crnoj Gori

skijalistacg300x200a

Početak skijanja u Crnoj Gori se vezuje za Fridrih Angela, koji je krajem XVIII veka, došavši iz Norveške, obučavao Crnogorce skijanju. Tada...

Istorija skijanja u Makedoniji

sapka 300x200

Smučarski savez Makedonije je neosporno bio pokretač svega onog čime se mogu pohvaliti smučarski centri na Popovoj Šapki, Šari, Mavrovu i drugim...

Istorija skijanja u Sloveniji

Planica Skakalnice300x200

Slovenija, sinonim za skijanje u bivšoj SFRJ. Bojan Križaj, Boris Strel, Rok Petrović,...  Kranjska Gora, Pohorje, ...  A sve počinje od Bloških...

Istorija skijanja u Hrvatskoj

Povijest Zagrebakog Skijanja 2

Davne 1894.godine I.hrvatsko sklizačko društvo na svojoj sjednici 12.studenog donosi o odluku o osnivanju skijaške sekcije koja će okupljati i promovirati sve...

Istorija Zimskih Olimpijskih Igra

olimp

Istorija zimskih Olimpijskih igara protkana je ne samo vrhunskim ostvarenjima, već i zanimljivim pričama koje okružuju "bele staze" od prvih Igara do...

Istorija zimskih sportova

zimskisportoviist

     Većina zimskih sportova nastala je na severnoj Zemljinoj polulopti u dalekoj prošlosti, praktično preistoriji. Njihovom rađanju doprineli su i klimatski uslovi, pošto...

Skijaške legende

stenmarkkrizaj

Skijaške legende koje su ostavile traga u srpskom, jugoslovenskom ili svetskom skijanju...

In memoriam

inmemoriam060108a

Oni su ostavili trag u skijanju na ovim prostorima . . .

YU SKI magazin

YuSKi 1a

Iako su danas mediji prepuni skijanja to i nije neka novost – skijamo oduvek. Dokaz tome je i magazin YU SKI...